# Deel 1: De oude burcht van Elsloo in de Maas - Afbeeldingen ©: Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Historiehuis van de Maasvallei, Jean-Pierre Conaert, ooitaandemaas.be (embedded) ![Elsloo oude burcht Maas 01](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/Elsloo-oude-burcht-Maas-01.jpeg) Als u het nog niet wist: het huidige kasteelcomplex in Elsloo is niet het oudste kasteel. Waar nu de Maas stroomt lag eens een burcht, een kerk en de kern van de bebouwing van Elsloo. De Maas liep hier toen anders, langs het dorp Kotem op de linkeroever. De ligging was een strategisch punt. Men kon vanuit de burcht gemakkelijk het ter plaatser relatief smalle Maasdal over de volle breedte beheersen en tol te heffen. Inclusief op de verbindingswegen die zowel op de linker- als op de rechteroever parallel aan de Maas langs de overstromingsgrens liepen. Ook was hier ongetwijfeld een oversteekplaats om te bewaken. De oudste beschrijving van de burcht dateert uit 1329. Bij het aangaan van een leenverhouding met de graaf van Gulick wordt het kasteel als een aanzienlijk complex beschreven: *..seine Burg mit alle synen muren, tornen, portzen, vurgeburgten, graven, weyeren ind mit allen anderen vestingen...* ![Kasteel Elsloo1628 1.1](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/Kasteel-Elsloo1628_1.1.JPG) Het slot van Elsloo in de Mase gefallen. (detail kaart van Graafschap Rekem 1620) **Hasloa / Ascloa** De oudste vermelding van een kasteelheer dateert uit 1108. Arnold van Elsloo wordt in een document vermeld, maar niet als Arnold van Elsloo, maar als Arnulfus de Hesloes. Deze laatste naam brengt ons naar een oudere naam voor Elsloo, **Hasloa.** Hasloa verwijst niet alleen naar het oude Frankisch Kroondomein Ascloa, maar ook naar de locatie waar het legendarische winterkamp van de Vikingen aan de Maas in 881-882 zou hebben gelegen. Dat wil echter niet zeggen dat de burcht uit de Vikingtijd dateert. Wij denken dat de burcht vanwege de strategische ligging op de plaats van een van de twee Vikingkoningszetels is gebouwd en dat deze zetel op zijn beurt op de plaats is gebouwd van het bestuurscentrum van het Frankisch Kroondomein. De aanwezigheid van de Vikingen aan de Maas ter plaatse blijkt ook uit een concrete, belangrijke archeologische vondst. Deze werd gevonden bij de grindwinning in 2020. ![](https://elsloo.info/images/stories/tijdelijk/2021/DeVondst-Bijl-Vikingen.jpg)![DeVondst Bijl Vikingen](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/DeVondst-Bijl-Vikingen.jpg) Afbeelding: De bijl van Elsloo is een iconische Scandinavische strijdbijl die rond 2020 tijdens graafwerkzaamheden van het Grensmaas-project in de buurt van Elsloo (Limburg) is gevonden. Deze bijl is hét tastbare bewijs dat Vikingen in de 9e eeuw hun basiskamp in de regio hadden (met dank aan De Vondst Heerlen) **Hoe zag het kasteel eruit?** Er bestaat een afbeelding van het kasteel. Op een overzichtskaart van het Graafschap Rekem zijn ook de kastelen in de omgeving waarheidsgetrouw weergegeven. Op de rand van de Maas staat ook de ruïne van het kasteel Elsloo ingetekend. Het kasteel kende een vierkante donjon, wat algemeen wordt aangenomen als de oudste vorm van de donjons na de (eveneens) vierkante houten torens. De ronde torens, zoals in Stein, zouden dan van jongere datum zijn. ![Elsloo oude burcht Maas 04](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/Elsloo-oude-burcht-Maas-04.jpeg) ![Elsloo oude burcht Maas 05](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/Elsloo-oude-burcht-Maas-05.jpeg) Afbeeldingen: Een vergelijkbare kasteelconstructie menen we te herkennen in de donjon Kleversberg in Kessel. **Hoe het verder ging** Rond 1450 heeft er een grote Maasoverstroming plaatsgevonden volgens de kroniek uit 1459 van Peter Treckpoel uit Beek. Hierbij zijn in Elsloo de burcht en kerk “bijna samen wegedreven". *“Ende die alde kyrcke, die plach te staen er dese nuwe kyrck getymmert waert, die stond bij den Borcht, mer die Mase hadde sy bynae al tezamen ewech gedreven”* De Maas heeft toen de stroom verlegd en de resten van het kasteel ondermijnt, waardoor dit steeds verder de Maas inschoof. Van het kasteel heeft de voorburcht nog ca. 200 jaar bestaan. Men begint met treffen van voorbereidingen voor een nieuw kasteel. Na een lange voorbereiding van grond- en huizenaankoop etc. bouwt men in 1552 op een veilige plaats langs de Slakbeek een nieuwe watermolen en een brouwerij. (“panhuys”). Tijdens de bouw hiervan hield men al rekening dat de bebouwing tot kasteel uitgebreid kon worden. Hierbij moet men dan niet meer denken aan een zwaar verdedigingswerk maar aan een landhuis. ![wikiwand Kasteel Elsloo](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/wikiwand-Kasteel_Elsloo.jpg) Afbeelding: Het nieuwe kasteel aan de voet van de Maasberg De kerk werd herbouwd op de Berg, vóór de huidige St. Augustinuskerk. Het doopvont uit de kerk aan de Maas is bewaard gebleven en vormt het oudste tastbare aandenken aan het middeleeuwse Elsloo. Veel huizen van de oude dorpskern, langs de Jodenstraat en bij de burcht, zijn in de loop der tijd door de Maas weggespoeld. Het verloren gegane deel van Elsloo werd daarom opnieuw opgebouwd op een veiliger plaats, boven op de Maasdalhelling. Tot die nieuwe kern behoren deels de huidige oude dorpskern en het gedeelte dat later moest wijken voor de aanleg van het Julianakanaal. Dit afgebroken gedeelte betrof 43 huizen, de school, het gemeentehuis, boerderijen en woonhuizen. Deze werden 100 jaar geleden langs de Stationsstraat en nieuw aangelegde wegen gebouwd, met als kern het nog bestaande Heilig Hartbeeld. Rond 1630 erfde de gravin Olympe de Gavere de heerlijkheid Elsloo en trouwde met Graaf Nicolaes d’Arberg. Deze verbouwde de Dorpsbrouwerij tot een groot herenhuis (in 1885 afgebrand). Het kasteel bleef achter in de Maas. De grafsteen van de laatste adellijke kasteelheer van de burcht in de Maas, Conrard van Gavre. Deze steen bevindt zich aan de achterzijde van de grafkapel op het oude kerkhof bij de St. Augustinuskerk. Olympe was zijn erfgenaam. ![Elsloo oude burcht Maas 06](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/Elsloo-oude-burcht-Maas-06.jpeg) ![Elsloo oude burcht Maas 08](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/Elsloo-oude-burcht-Maas-08.jpeg) Afbeelding: Bij laag water in de Maas is nog een kleine punt van het kasteel te zien. Door het aanbrengen van dammen in de Maasbedding wordt het water gestuwd en zal deze punt ook in de toekomst het enige zichtbare blijven. ![Elsloo oude burcht Maas 09](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/Elsloo-oude-burcht-Maas-09.jpeg) Afbeelding: De resten van de burcht in de Maas in 1976. ![kotem elsloo zicht op de oude burcht 02](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/kotem-elsloo-zicht-op-de-oude-burcht-02.jpg) Afbeelding: Vooraan direct achter de bootjes, de oude burcht. Helemaal rechts op de foto ziet men achteraan tegen de oever aan een hoop stenen. In de 19e eeuw is hier een boot met stenen voor beschoeing van de oever omgeslagen. Die stenen heeft men laten liggen. Elsloo, 3 juli 2026 Guus Peters Historiehuis van de Maasvallei --- Foto onder: de resten van het verdronken kasteel in de Maas met op de achtergrond de in 2010 gesloopte buurtschap De Hal nabij Kotem op de Belgische oever. Aangemeerd ligt het inmiddels ook opgedoekte voetveertje Elsloo-Kotem. (Alle foto's uit collectie Streekmuseum Elsloo en prive-collectie Willem Pesch) ![](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/Elsloo-Kasteelruine-Maas-Willem-Pesch-001.jpg) ![Elsloo Kasteelruine Maas Willem Pesch 002](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/Elsloo-Kasteelruine-Maas-Willem-Pesch-002.jpg) ![Elsloo Kasteelruine Maas Willem Pesch 003](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/Elsloo-Kasteelruine-Maas-Willem-Pesch-003.jpg) [![kotem elsloo zicht op de oude burcht 02](https://elsloo.info/images/stories/maaskant/kotem-elsloo-zicht-op-de-oude-burcht-02.jpg)](https://elsloo.info/images/stories/maaskant/kotem-elsloo-zicht-op-de-oude-burcht-02.jpg) [![kotem elsloo zicht op de oude burcht](https://elsloo.info/images/stories/maaskant/kotem-elsloo-zicht-op-de-oude-burcht.jpg)](https://elsloo.info/images/stories/maaskant/kotem-elsloo-zicht-op-de-oude-burcht.jpg) ![Kasteelrune in Maas Elsloo 1969 wiki](https://elsloo.info/images/stories/maaskant/Kasteelrune_in_Maas_Elsloo_1969_wiki.jpg) Amateur-archeoloog, streekhistoricus Pater Munsters bij de ruïne in de Maas 1969, foto Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed vrij gebruik ![kasteel 1976 1.2](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/kasteel%201976_1.2.jpg) Foto's: De ruïnes van het kasteel in de Maas 1976. Dit is vrijwel het maximale dat zichtbaar is bij zeer laag water. Uit de collectie van meester Willem Pesch. Voor info over de burcht in de Maas (Elsloo 1) verwijzen we naar onze serie “Landschap en Maas [deel 4 ](https://elsloo.info/landschap-en-maas/82-elsloo-na-het-jaar-1000de-burcht-in-de-maas)en [deel 19](https://elsloo.info/landschap-en-maas/294-deel-19-de-maas-de-oudste-kerk-en-de-bebouwing-van-elsloo)” en voor de gedetaileerde bouwgeschiedenis van het huidige complex (Elsloo 2) naar[ afleveringen 20](https://elsloo.info/landschap-en-maas/293-deel-20-aan-de-maas-) en [aflevering 24.](https://elsloo.info/landschap-en-maas/269-deel-24-de-medammerwei-en-t-kestjel-) ![](https://elsloo.info/images/stories/kasteel/kasteel1.3.jpg) Foto: De Maas in 2006. In het midden ziet men een brokstuk van het kasteel boven het water uitsteken. (Foto Guus Peters) --- Een verdronken kasteel uit de middeleeuwen. Je kunt het virtueel bezoeken op de plek waar het ooit stond: in Elsloo. Daar staat een nieuw archeologisch speerpunt: een ijzeren speer in het landschap die als toegangspoort naar het verleden dient. Met een mobiele telefoon duik je in de geschiedenis van het verdronken kasteel. Het **archeologische speerpunt 6** in Elsloo is een van de 10 nieuwe speerpunten over het leven aan de Maas, die deel uitmaken van de Archeo Route Limburg. Download de Archeo Route Limburg 2.0 app gratis in de App store of Google play. **Kasteel onder water** Ooit was kasteel Elsloo een imposant bouwwerk waarmee de heer van Elsloo zijn macht kon afdwingen. Hij oefende controle uit over de omgeving en vroeg tol aan passerende schepen op de Maas. Maar uiteindelijk won de rivier het van het kasteel. De Maas schoof langzaam op en het kasteel verdween onder water. Daar bevinden zich de resten nu nog steeds. ![](https://www.ooitaandemaas.be/wp-content/uploads/IMG_5672.jpg) Foto boven: de resten liggen precies op de grenslijn tussen Nederland en België [(met dank aan www.ooitaandemaas.be - embedded, bron)](https://ooitaandemaas.be/) **Onderwaterarcheologen** In 2004 onderzochten onderwaterarcheologen de restanten. Die waren in de loop van de eeuwen aardig verspreid geraakt, ook door de aanleg van het Julianakanaal. Maar de gestapelde stenen met de mortel er nog tussen laten in ieder geval zien hoe indrukwekkend het kasteel van Elsloo ooit geweest moet zijn. Althans, voor wie onder water gaat kijken. Vanaf 6 mei kun je ook met droge voeten de geschiedenis van het kasteel beleven. Het nieuwe archeologische speerpunt biedt elke voorbijganger de kans om via augmented reality op zijn telefoonscherm het verdronken kasteel te ontdekken. Hierbij wordt een digitaal beeld – vaak een 3D animatie – over de werkelijkheid geplaatst. Je verrijkt (augment) de fysieke wereld met digitale informatie. **Eén verhaal** “De bodem van Stein zit vol oudheden. Dat blijkt maar weer met het 'Verdronken Kasteel' op de bodem van de Maas in Elsloo. Met de opening van dit nieuwe archeologische **Speerpunt 6** in Elsloo op 6 mei 2022 maakt onze gemeente deel uit van de 10 speerpunten die samen het verhaal van het Leven langs de Maas vertellen. Ik ben verheugd dat dit verscholen pareltje door onze inwoners en toeristen kan worden herbeleefd," aldus wethouder Gina van Mulken. **Bezoeken Archeologisch Speerpunt "Verdronken Kasteel":** Route naar dit [Archeo Speerpunt ⇢](https://goo.gl/maps/Lwf2mGqJw4Nc3NKv9) Als u wilt parkeren kunt u het beste de route volgen naar Cafe De Dikke Stein, Julianastraat 3 te Elsloo. Daar kunt u aan de Scharberg gratis langdurig parkeren. Vandaar te voet via de brug over het Julianakanaal, linksaf richting Maas. Na ca 300 meter vindt u aan de rechterzijde het Archeologisch Speerpunt en de kasteelrestanten in de Maas. ![](https://elsloo.info/media/com_rscomments/images/loader.gif) [ Mijn reacties ](https://elsloo.info/component/rscomments/mycomments "Dit toont alle persoonlijke reacties.") [ Laat reactieformulier zien ](#rscomments-accordion-content-46c729b6435697639b6f3922dedd4c49) [](https://elsloo.info/javascript:void(0); "Voorbeeld") [](https://elsloo.info/javascript:void(0); "Voorbeeld sluiten") ![](https://elsloo.info/media/com_rscomments/images/loader.gif) 1000 Resterende tekens --- Abonneren op dit onderwerp ![](https://elsloo.info/media/com_rscomments/images/loader.gif) Deel dit bericht⇢- [ ](https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Felsloo.info%2Fkasteel-van-elsloo%2F213-deel-1-de-oude-burcht-van-elsloo-in-de-maas "Facebook") - [ ](https://www.linkedin.com/shareArticle?url=https%3A%2F%2Felsloo.info%2Fkasteel-van-elsloo%2F213-deel-1-de-oude-burcht-van-elsloo-in-de-maas&title=Deel+1%3A+De+oude+burcht+van+Elsloo+in+de+Maas&summary=Als+u+het+nog+niet+wist%3A+het+huidige+kasteelcomple... "LinkedIn") - [ ](https://bsky.app/intent/compose?text=Deel+1%3A+De+oude+burcht+van+Elsloo+in+de+Maas%20%0Ahttps%3A%2F%2Felsloo.info%2Fkasteel-van-elsloo%2F213-deel-1-de-oude-burcht-van-elsloo-in-de-maas "Bluesky") - [ ](https://pinterest.com/pin/create/button/?url=https%3A%2F%2Felsloo.info%2Fkasteel-van-elsloo%2F213-deel-1-de-oude-burcht-van-elsloo-in-de-maas&description=Deel+1%3A+De+oude+burcht+van+Elsloo+in+de+Maas "Pinterest") - [ ](https://www.reddit.com/submit?url=https%3A%2F%2Felsloo.info%2Fkasteel-van-elsloo%2F213-deel-1-de-oude-burcht-van-elsloo-in-de-maas&title=Deel+1%3A+De+oude+burcht+van+Elsloo+in+de+Maas "Reddit") - [ ](https://wa.me/?text=Deel%201%3A%20De%20oude%20burcht%20van%20Elsloo%20in%20de%20Maas%20https%3A%2F%2Felsloo.info%2Fkasteel-van-elsloo%2F213-deel-1-de-oude-burcht-van-elsloo-in-de-maas "WhatsApp") - [ ](mailto:?subject=Deel+1%3A+De+oude+burcht+van+Elsloo+in+de+Maas&body=https%3A%2F%2Felsloo.info%2Fkasteel-van-elsloo%2F213-deel-1-de-oude-burcht-van-elsloo-in-de-maas "Email")