logo box 450x250 nieuws 658E63

Nieuws Dossiers

Grensmaas kiest de vrijheid

In het zuiden van Nederland, op de grens met België, ligt tussen Maastricht en Maaseik een bijzonder riviertraject: de Grensmaas. De Maas is hier over een lengte van ca 40 km in het verleden nooit voor de scheepvaart ingericht en stroomt daarom vrij af zonder stuwen. Daarbij bestaat de bodem van de rivier en de oevers er uit grind, zodat we echt van een uniek riviertraject kunnen spreken.

Sinds 2005 wordt hier aan het Grensmaasproject gewerkt, waarbij de rivieroevers over bijna het hele traject worden verlaagd en de rivier de ruimte krijgt om over een nieuwe, brede grindvlakte te stromen. Dit levert een bijzondere, veel natuurlijkere rivier op en vanwege de extra ruimte is ook de waterveiligheid sterk vergroot. Bij het graven wordt grind gewonnen, waaruit het project wordt betaald.

De afgelopen winter is de rivier ter hoogte van Meers op een vrij spectakulaire wijze uit zijn oude bedding gebroken en heeft hij zijn hoofdloop deels verlegd naar de brede grindvlakte die daar ca 15 jaar geleden was aangelegd, als eerste deelproject van het grote project. Bij deze natuurlijke verlegging heeft het water veel grind opgepakt en iets verderop als nieuwe grindbanken weer neergelegd.

In de eerste foto hieronder is links de oude loop te zien en rechts de doorbraak met de grindbanken. Ook is een gedeelte van een ooibos dat er op de oever stond weggespoeld en deze bomen liggen nu nog als getuigen van wat hier gebeurd is op de ondiepe grindbanken iets verder stroomafwaarts. In de tweede foto is de plek van deze doorbraak met de in het water liggende bomen te zien.

Grensmaas kiest vrijheid 1

Grensmaas bij Meers uitgebroken uit oude bedding (Foto's met dank aan Avisum en www.waterpeilen.nl | klik voor vergroting)

Grensmaas kiest vrijheid 2

Doorbraak bij ooibos met steilrand, klik voor vergroting

Voor de natuur van de grindrivier levert deze ontwikkeling in een klap heel veel op. In het ondiepe stromende water zullen binnenkort tal van vissoorten, die afhankelijk zijn van stromend water, hun eieren af kunnen zetten en ook op de bomen die in het water liggen zullen zich al snel organismen vestigen die zogenaamd rivierhout nodig hebben om zich in de stroom aan te kunnen hechten.

Het is nog onzeker of deze situatie lang mag blijven bestaan. Doordat de bedding zich heeft verlegd zijn de gemiddelde waterstanden in de oude, deels verlaten bedding veranderd en dit heeft weer gevolgen voor de grondwaterstanden onder de oevers van de Maas. Verder van de Maas af liggen natuurgebieden die juist afhankelijk zijn van deze grondwaterstanden en het is de afspraak dat de grondwaterstand daar niet mag dalen als gevolg van het Grensmaasproject. Binnenkort zal blijken hoe dit dilemma (een lagere grondwaterstand op de ene plek versus grindbanken die niet meer zullen overstromen op de andere plek) wordt opgelost.

Artikel met toestemming gebruikt van www.waterpeilen.nl met dank aan Alphons van Winden en Willem Maassen

Laat reactieformulier zien