Drinkwater uit de Maas: zorgwekkend... en duurder?!
- Afbeeldingen ©: rawpixel.com
De kwaliteit van het Nederlandse water staat steeds meer onder druk door vervuiling met onder meer medicijnresten, bestrijdingsmiddelen en PFAS. Deze stoffen zijn met de huidige zuiveringsinstallaties vaak moeilijk of niet volledig te verwijderen. Daardoor komen ze soms terecht in oppervlaktewater, dat weer wordt gebruikt voor de productie van drinkwater.
Deskundigen verwachten dat zowel de zuivering van afvalwater als de productie van drinkwater duurder zal worden. Extra zuiveringsstappen vragen namelijk meer investeringen, energie en onderhoud. Die kosten zullen uiteindelijk deels worden doorberekend aan consumenten en bedrijven.
Volgens experts ligt de oplossing vooral in het voorkomen van vervuiling. Strengere Nederlandse én Europese regels moeten ervoor zorgen dat minder schadelijke stoffen in het water terechtkomen, zodat kostbare extra zuivering zoveel mogelijk kan worden voorkomen.
Tijdens de Maasconferentie van Drinkable Rivers op 29 mei 2026 in Maastricht is een resolutie van "Platform Stroomgebied Geul" aangenomen waarin Nederlandse en Belgische overheden worden opgeroepen om de vervuiling van rivieren en beken veel actiever bij de bron aan te pakken. De initiatiefnemers wijzen erop dat schoon drinkwater essentieel is voor mens en natuur, terwijl de waterkwaliteit van de Maas al jarenlang onder druk staat door onder meer industriële lozingen, landbouw, stedelijk afvalwater en andere vervuilingsbronnen. Tegelijkertijd moeten drinkwaterbedrijven steeds meer investeren in kostbare zuiveringstechnieken om veilig drinkwater te kunnen leveren aan miljoenen mensen die afhankelijk zijn van de Maas. Volgens de resolutie ontbreekt momenteel een goed overzicht van wie waar vervuilende stoffen loost. Ook is er onvoldoende samenwerking tussen Nederland en België om de vervuiling effectief aan te pakken. Vooral de Geul en de Jeker worden genoemd als waterlopen waarin nog veel schadelijke stoffen terechtkomen. De opstellers pleiten daarom voor een grensoverschrijdend plan van aanpak voor beide stroomgebieden. Daarbij moeten alle vervuilingsbronnen in kaart worden gebracht en moeten maatregelen worden genomen om vervuiling daadwerkelijk te stoppen. Ook wordt gevraagd om strengere vergunningseisen voor bedrijven, meer aandacht voor gifvrije landbouw en het terugdringen van andere schadelijke lozingen. Daarnaast bepleit de resolutie een openbaar register waarin zichtbaar wordt welke stoffen door welke partijen, waar en wanneer worden geloosd. Een dergelijk systeem moet volgens de initiatiefnemers bijdragen aan meer transparantie en een effectievere bestrijding van watervervuiling in het gehele Maasstroomgebied. De voorgestelde aanpak voor de Geul en de Jeker moet uiteindelijk dienen als voorbeeld voor een bredere aanpak van de Maas, met als doel schoner water en een betere bescherming van drinkwaterbronnen voor toekomstige generaties. + De resolutie van 29.05.2026 is hier te lezen ⇢ 10.09.2024 De huidige situatie met betrekking tot drinkwater uit de Maas is zorgwekkend, vooral door vervuiling en droogteperiodes. De Maas levert drinkwater aan miljoenen mensen in Nederland en België, maar staat onder druk door industriële lozingen, landbouw, en medicijnresten die in het water terechtkomen. Ondanks zuiveringsprocessen blijven sommige gevaarlijke stoffen in het water aanwezig, wat de drinkwaterkwaliteit bedreigt. Pfas ernstig probleem Verouderde vergunningen Lage waterstand Drinkwaterbedrijven en organisaties zoals RIWA roepen op tot meer actie om de Maas als betrouwbare bron voor drinkwater te behouden, vooral gezien de uitdagingen van klimaatverandering. 22.04.2022 Provincie Limburg houdt als bevoegd gezag toezicht op de historische verontreiniging veroorzaakt door DSM. Daarom heeft de provincie DSM verzocht haar saneringsplan van 2000 te actualiseren naar de huidige tijd en inzichten. Dit nieuwe geactualiseerde saneringsplan ‘Duurzaam Bodembeheer Chemelot’ is nu door Gedeputeerde Staten van de provincie positief beoordeeld als een toekomstbestendige saneringsaanpak. Tevens is op basis van onderzoek geconcludeerd dat er op dit moment in de omgeving van Chemelot geen sprake is van gevolgen voor de volksgezondheid. Inloopbijeenkomst voor inwoners De provincie Limburg adviseert een deel van de inwoners van de gemeenten Stein en Sittard-Geleen om geen grondwater te gebruiken. Dit vanwege bodemverontreiniging op industrieterrein Chemelot in het verre verleden. Daarmee blijft het advies van de provincie van kracht dat sinds 1999 geldt. (Bron: 1Limburg 30.03.2022) De stelling ‘geen gevaar voor de volksgezondheid’ geldt alleen als het grondwater niet wordt opgepompt, zeggen milieugezondheidsdeskundigen bij de GGD Zuid Limburg. Inmiddels is gebleken dat een aantal inwoners van de twee gemeenten wél het vervuilde grondwater oppompt en gebruikt. Om de gevolgen van het watergebruik precies te kunnen duiden, heeft de GGD inmiddels het RIVM ingeschakeld. Het instituut is momenteel nog bezig om de risico’s in kaart te brengen. Voor inwoners van de gemeenten Stein en Sittard-Geleen, woonachtig in het geel gekleurde gebied op bovenstaand kaartje, blijft het al bestaande advies gelden dat het gebruik van grondwater benedenstrooms van het bedrijfsterrein tot aan de Maas voor drinkwater, beregening, irrigatie en veedrenking wordt ontraden. Resolutie roept op tot gezamenlijke aanpak van vervuiling in Maas, Geul en Jeker
Drinkwater uit de Maas: zorgwekkend
PFAS, ook wel bekend als "forever chemicals", blijven een ernstig probleem in de Maas. Deze stoffen worden geloosd door de industrie, zowel in België als Nederland. Zodra de Maas Nederland binnenstroomt, neemt de hoeveelheid PFAS in het water toe met zo'n 50%, wat de drinkwatervoorziening voor miljoenen mensen in gevaar brengt. PFAS zijn zeer moeilijk afbreekbaar en schadelijk voor de gezondheid, waardoor zuiveringsinstallaties moeite hebben om ze volledig uit het water te verwijderen.
Een groot probleem is dat veel industriële lozingen slecht gemonitord worden door verouderde vergunningen. Hierdoor is het vaak niet duidelijk welke chemische stoffen precies in de Maas terechtkomen. Waterbedrijven, zoals RIWA-Maas, dringen aan op strengere regels en modernisering van deze vergunningen, zodat de waterkwaliteit beter kan worden bewaakt. Ondertussen werkt de EU aan innovatieve oplossingen om PFAS beter te detecteren en uit het water te verwijderen, zoals nieuwe technieken voor schuimfractie die meer dan 99% van de PFAS uit water kunnen halen.
Daarnaast wordt de Maas steeds vaker geconfronteerd met langdurige droogte, wat leidt tot lage waterstanden en hogere concentraties van verontreinigende stoffen. Dit maakt het moeilijker om het water veilig drinkbaar te maken. Er wordt daarom gepleit voor betere bescherming van de Maas, zoals strengere regels voor lozingen en monitoring van vervuiling.
Gebruik vervuild grondwater mogelijk toch risico voor volksgezondheid
Tevens is op basis van onderzoek geconcludeerd dat er op dit moment in de omgeving van Chemelot geen sprake is van gevolgen voor de volksgezondheid... Lees verder op de website van de provincie.
Ondanks dat het historische verontreiniging betreft, realiseert Provincie Limburg zich dat inwoners mogelijk vragen of zorgen hebben. Daarom organiseert de Provincie voor inwoners van de betreffende gemeenten een inloopbijeenkomst. Hier kunnen dan vragen worden gesteld aan aanwezige vertegenwoordigers van Provincie Limburg, DSM en de GGD.
Lees verder in De Limburger van 14 april 2022 >
- Laatste update op .