Terug naar hoofdinhoud

UTOPIA
jongerencentrum 1970-1988

Roy Orbison

Roy Orbison

  • Afbeeldingen ©: rawpixel.com, Nationaal Archief/Jac de Nijs/Anefo

De stem van melancholie en verlangen

Roy Orbison behoorde tot de meest herkenbare stemmen uit de geschiedenis van de popmuziek. Met zijn donkere zonnebril, bijna onbeweeglijke optreden en vooral zijn uitzonderlijke stem was hij een opvallende verschijning tussen de uitbundige rock-'n-rollsterren van de jaren vijftig en zestig. Zijn liedjes gingen vaak over verloren liefde, eenzaamheid en verlangen. Juist die combinatie maakte hem uniek.

Rock-'n-roll en ballads

Roy Kelton Orbison werd op 23 april 1936 geboren in Vernon, Texas. Muziek speelde al vroeg een belangrijke rol in zijn leven. Als kind kreeg hij een gitaar en tijdens zijn tienerjaren trad hij op met zijn eerste band, The Wink Westerners, later omgedoopt tot The Teen Kings.

Net als Elvis Presley, Johnny Cash en Jerry Lee Lewis kwam Orbison in de jaren vijftig terecht bij het legendarische Sun Records in Memphis. In 1956 had hij met 'Ooby Dooby' zijn eerste bescheiden hit. Toch bleek al snel dat Orbison geen typische rock-'n-rollzanger was. Zijn grootste kracht lag in dramatische ballads waarin zijn stem langzaam kon opbouwen naar indrukwekkende hoogtepunten.

De grote doorbraak

Die eigen stijl kwam volledig tot zijn recht nadat Orbison bij Monument Records terechtkwam. Vanaf 1960 volgde een indrukwekkende reeks hits. 'Only the Lonely' betekende zijn internationale doorbraak, gevolgd door nummers als 'Running Scared', 'Crying', 'Dream Baby', 'In Dreams' en 'Blue Bayou'.

Zijn liedjes weken vaak af van de gebruikelijke popformule. Ze hadden onverwachte wendingen, wisselende ritmes en soms bijna operatische climaxen. Orbison beschikte bovendien over een uitzonderlijk groot stembereik. Hij kon ingetogen en kwetsbaar beginnen en enkele minuten later eindigen met een krachtige uithaal.

Het hoogtepunt van zijn succes kwam in 1964 met 'Oh, Pretty Woman'. Het nummer werd wereldwijd een enorme hit en groeide uit tot zijn bekendste lied. Decennia later kreeg het opnieuw grote bekendheid door de film 'Pretty Woman' met Richard Gere en Julia Roberts.

De man met de donkere bril

Orbison ontwikkelde ook een uiterlijk dat vrijwel onmiddellijk herkenbaar werd. Tijdens een tournee vergat hij volgens het bekende verhaal zijn gewone bril en moest hij noodgedwongen zijn donkere zonnebril op het podium dragen. Het publiek dacht dat dit bij zijn imago hoorde en Orbison besloot het zo te houden.

Ook zijn podiumgedrag was ongebruikelijk. Waar andere rocksterren dansten en het publiek opzweepten, stond Orbison vrijwel stil achter de microfoon. Met zijn donkere kleding en zonnebril maakte hij daardoor een mysterieuze, soms zelfs sombere indruk. Zijn stem moest het werk doen – en dat bleek meer dan voldoende.

Succes en persoonlijk verdriet

Achter zijn succesvolle carrière ging veel persoonlijk drama schuil. In 1966 kwam zijn vrouw Claudette om het leven bij een motorongeluk. Twee jaar later brak brand uit in zijn huis terwijl Orbison in Engeland op tournee was. Twee van zijn drie zoons kwamen daarbij om het leven.

In dezelfde periode nam ook zijn muzikale succes af. De smaak van het publiek veranderde en nieuwe groepen, waaronder The Beatles en The Rolling Stones, domineerden de hitlijsten. Opmerkelijk genoeg waren juist veel Britse popsterren grote bewonderaars van Orbison. The Beatles toerden in 1963 zelfs met hem door Groot-Brittannië.

 Een spectaculaire comeback

In de jaren tachtig groeide de belangstelling voor Orbison opnieuw. Jongere artiesten spraken openlijk over zijn invloed en zijn oude platen werden herontdekt. Zijn muziek dook op in films en hij nam nieuwe nummers op.

In 1988 volgde een bijzondere comeback toen Orbison samen met George Harrison, Bob Dylan, Tom Petty en Jeff Lynne de supergroep 'Traveling Wilburys' vormde. Hun eerste album werd een groot succes. Orbison, inmiddels begin vijftig, bleek moeiteloos tussen deze beroemde collega's overeind te blijven.

Tegelijkertijd werkte hij aan zijn eigen comebackalbum 'Mystery Girl'. Daarop stond 'You Got It', een nummer dat opnieuw een wereldhit zou worden.

Orbison maakte dat succes zelf nauwelijks meer mee. Op 6 december 1988 overleed hij onverwacht aan een hartaanval. Hij was slechts 52 jaar oud. 'Mystery Girl' verscheen enkele maanden na zijn dood en 'You Got It' bracht hem postuum opnieuw hoog in de hitlijsten.

Een stem die niemand anders had

Roy Orbison paste eigenlijk nooit helemaal in één muzikaal hokje. Hij begon in de rock-'n-roll, maar combineerde pop, country, rock en bijna klassieke dramatiek tot een geheel eigen stijl. Bruce Springsteen, Elvis Costello, Chris Isaak en talloze andere artiesten werden door hem beïnvloed.

Zijn grootste kracht bleef zijn stem. Waar veel zangers emotie toevoegden aan een lied, leek Orbison die emotie bijna te 'zijn'. Nummers als 'Crying', 'In Dreams', 'Only the Lonely' en 'Blue Bayou' klinken daardoor ruim zestig jaar later nog opvallend tijdloos.

En dan is er natuurlijk 'Oh, Pretty Woman': die karakteristieke gitaarriff, de kreet 'Mercy!' en een melodie die na enkele seconden herkenbaar is. Het maakte Roy Orbison tot veel meer dan een zanger uit de jaren zestig. Hij werd een van de grote stemmen van de popgeschiedenis.

  • Laatste update op .
Laat reactieformulier zien
Deel dit bericht⇢