De bluesjaren met Peter Green

Wie bij Fleetwood Mac alleen denkt aan Stevie Nicks, Lindsey Buckingham en het miljoenenalbum Rumours, kent slechts een deel van het verhaal. De band begon in 1967 als een Britse bluesgroep onder leiding van gitarist en zanger Peter Green. In amper drie jaar tijd maakte deze bezetting enkele van de indrukwekkendste opnamen uit de Britse bluesgeschiedenis.

Peter Green vervangt Eric Clapton in Bluesbreakers

Peter Green werd op 29 oktober 1946 in Londen geboren als Peter Allen Greenbaum. Hij begon op jonge leeftijd gitaar te spelen en sloot zich in 1966 aan bij John Mayall’s Bluesbreakers. Daar kreeg hij een bijna onmogelijke taak: hij verving Eric Clapton, die na zijn vertrek al werd beschouwd als een van de beste Britse gitaristen.

Green wist het publiek echter snel voor zich te winnen. Hij speelde minder uitbundig dan Clapton, maar ontwikkelde een heel eigen stijl. Zijn gitaarspel was helder, beheerst en sterk gericht op gevoel. Soms waren een paar zorgvuldig gekozen noten voldoende om een nummer een melancholische of dreigende sfeer te geven.

Bij de Bluesbreakers speelde Green samen met bassist John McVie. Ook drummer Mick Fleetwood maakte enige tijd deel uit van de groep. Daarmee was de basis voor Fleetwood Mac al aanwezig.

Het ontstaan van Fleetwood Mac

In 1967 verliet Peter Green de Bluesbreakers om een eigen band te beginnen. Mick Fleetwood en John McVie gingen met hem mee, al twijfelde de laatste. Om McVie over te halen, noemde Green de nieuwe groep Fleetwood Mac: een combinatie van de achternamen Fleetwood en McVie. Hoewel Peter Green de oprichter en muzikale leider was, zette hij zijn eigen naam niet centraal. Dat paste bij zijn bescheiden karakter en zijn opvatting dat een band een gezamenlijke onderneming moest zijn. De vierde vaste kracht werd gitaristJeremy Spencer.

Een overtuigend debuut

Begin 1968 verscheen het eerste album, Fleetwood Mac, ook bekend als Peter Green’s Fleetwood Mac. De plaat bevatte zowel eigen nummers als bewerkingen van Amerikaanse bluesklassiekers. Green en Spencer verdeelden het gitaarwerk. Spencer richtte zich vooral op stevige slidegitaar, terwijl Green meer ruimte liet voor melodie, spanning en emotie.

Het album bereikte de vierde plaats in de Britse albumlijst. Dat was opmerkelijk voor een plaat die vrijwel volledig uit blues bestond. Fleetwood Mac werd in korte tijd een van de belangrijkste groepen uit de Britse bluesgolf.

Later dat jaar verscheen Mr. Wonderful. Dit tweede album lag nog sterk in het verlengde van de traditionele Chicago-blues. Christine Perfect, destijds lid van Chicken Shack en later bekend als Christine McVie, speelde op enkele nummers piano.

Met singles als Black Magic Woman en Need Your Love So Bad liet Peter Green horen dat Fleetwood Mac meer kon dan alleen Amerikaanse bluesmuzikanten navolgen. Black Magic Woman werd enkele jaren later wereldberoemd door de uitvoering van Santana, maar het nummer werd geschreven door Green en in 1968 voor het eerst uitgebracht door Fleetwood Mac.

Danny Kirwan versterkt de band

In 1968 kwam gitarist Danny Kirwan bij Fleetwood Mac. Hij was pas achttien jaar, maar Green herkende onmiddellijk zijn talent. Door zijn komst beschikte de band over drie gitaristen: Green, Spencer en Kirwan.

De combinatie van Green en Kirwan gaf Fleetwood Mac nieuwe mogelijkheden. Hun gitaren vulden elkaar aan en gingen soms bijna als twee stemmen met elkaar in gesprek. De band begon zich daardoor steeds verder los te maken van de traditionele blues.

Albatross brengt de grote doorbraak

De definitieve doorbraak kwam eind 1968 met de single Albatross. Dit instrumentale nummer van Peter Green had weinig te maken met de stevige blues waarmee Fleetwood Mac bekend was geworden. De muziek was langzaam, ruimtelijk en bijna gewichtloos. 

Albatross bereikte in januari 1969 de eerste plaats van de Britse hitlijst. Het bleef de enige nummer 1-hit van Fleetwood Mac in Groot-Brittannië. Ook in Nederland werd het nummer een groot succes.

Daarna volgde Man of the World, een van Greens meest persoonlijke composities. Achter de mooie melodie ging een sombere tekst schuil over een man die alles leek te hebben, maar zich diep ongelukkig voelde. Het nummer bereikte de tweede plaats in Groot-Brittannië. Achteraf wordt het vaak gezien als een vroeg teken van de psychische problemen waarmee Green later te maken kreeg.

Van blues naar progressieve rock

In september 1969 verscheen Then Play On. Op dit album liet Fleetwood Mac de traditionele blues steeds verder achter zich. De muziek werd vrijer, experimenteler en soms psychedelisch. Peter Green en Danny Kirwan waren de belangrijkste componisten.

Een van de bekendste nummers uit deze periode is Oh Well. Het eerste deel is stevig en direct, met een van de herkenbaarste gitaarriffs uit de rockgeschiedenis. Het tweede deel is juist rustig en bijna klassiek van opbouw. De single bereikte opnieuw de tweede plaats in Groot-Brittannië.

Ook Rattlesnake Shake groeide uit tot een belangrijk concertnummer. Tijdens optredens werd het vaak uitgebreid tot een lange improvisatie waarin vooral Green, Kirwan, Fleetwood en McVie hun kracht als liveband konden tonen.

Begin 1969 reisde Fleetwood Mac naar Chicago om opnamen te maken met Amerikaanse bluesmusici onder wie Willie Dixon, Otis Spann, Buddy Guy en Honeyboy Edwards. Voor de jonge Britse muzikanten was dat bijzonder: zij speelden nu samen met de artiesten van wie zij de muziek jarenlang hadden bestudeerd. De opnamen verschenen onder de titel Blues Jam in Chicago.

De kwetsbaarheid van Peter Green

Terwijl het succes toenam, ging het met Peter Green persoonlijk steeds slechter. Hij voelde zich ongemakkelijk bij roem en geld en wilde dat de band een groot deel van zijn inkomsten zou weggeven. Ook gebruikte hij regelmatig lsd.

Een vaak genoemde gebeurtenis vond plaats tijdens een tournee door Duitsland in 1970. Green en Kirwan bezochten in München een feest waar drugs werden gebruikt. Mensen uit de omgeving van de band verklaarden later dat Green na die ervaring sterk veranderde. Het is echter te eenvoudig om zijn latere psychische problemen uitsluitend aan die ene avond toe te schrijven. Waarschijnlijk speelden meerdere factoren een rol.

Zijn groeiende angst voor geld en bezit kwam tot uitdrukking in The Green Manalishi (With the Two Prong Crown). Green zou het nummer hebben geschreven na een nachtmerrie waarin geld werd voorgesteld als iets duisters en bedreigends. De zware, onheilspellende muziek klonk opvallend modern en wordt achteraf soms gezien als een voorloper van de hardrock en heavy metal.

The Green Manalishi werd in mei 1970 uitgebracht en bereikte de tiende plaats in Groot-Brittannië. Het was Greens laatste belangrijke opname als vast lid van Fleetwood Mac.

Het vertrek van de oprichter

Peter Green verliet Fleetwood Mac in mei 1970. Hij was pas 23 jaar. In minder dan drie jaar had hij de band opgericht, een reeks klassiekers geschreven en Fleetwood Mac van kleine bluesclubs naar de grote concertzalen gebracht.

Zijn vertrek liet een enorme leegte achter. Danny Kirwan, Jeremy Spencer, John McVie en Mick Fleetwood gingen door, terwijl Christine McVie zich later in 1970 officieel bij de band aansloot. Green keerde nog enkele keren tijdelijk terug om de groep tijdens optredens te helpen, maar zijn tijd als leider was voorbij.

In de jaren daarna kampte hij met ernstige psychische problemen. Hij werd uiteindelijk behandeld voor schizofrenie en verdween lange tijd grotendeels uit de muziekwereld. Vanaf de jaren negentig trad hij weer op met de Peter Green Splinter Group. Zijn spel was minder krachtig dan in zijn jonge jaren, maar zijn herkenbare gevoel voor melodie en sfeer was nog altijd aanwezig. Peter Green overleed op 25 juli 2020, 73 jaar oud.

Fleetwood Mac na Peter Green

Na het vertrek van Green kende Fleetwood Mac een onrustige overgangsperiode met veel personeelswisselingen. Ook Jeremy Spencer en Danny Kirwan verdwenen uit de groep. Met Christine McVie en de Amerikaanse gitarist Bob Welch verschoof de muziek geleidelijk van blues naar melodieuze rock.

De grote verandering kwam eind 1974, toen gitarist Lindsey Buckingham en zangeres Stevie Nicks zich bij Fleetwood Mac aansloten. Samen met Mick Fleetwood, John McVie en Christine McVie vormden zij de bekendste bezetting van de band.

Het album Fleetwood Mac uit 1975 betekende de internationale doorbraak. Twee jaar later verscheen Rumours, een van de succesvolste albums uit de popgeschiedenis. Nummers als Dreams, Don’t Stop, Go Your Own Way en The Chain maakten de groep wereldwijd beroemd.

Daarna volgden onder meer Tusk, Mirage en Tango in the Night. De band bleef echter te maken houden met onderlinge spanningen en wisselingen in de bezetting. In 1998 werd Fleetwood Mac opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame. Ook Peter Green, Jeremy Spencer en Danny Kirwan werden daarbij als leden van de klassieke geschiedenis van de groep geëerd.

De blijvende invloed van Peter Green

De latere successen van Fleetwood Mac waren veel groter dan die uit de beginperiode. Toch werd het fundament gelegd door Peter Green. Hij gaf de band zijn naam, bepaalde de eerste muzikale richting en schreef nummers die tientallen jaren later nog altijd worden gespeeld.

Zijn kracht lag niet in snelheid of uiterlijk vertoon. Green kon met weinig noten een verhaal vertellen. Albatross, Man of the World, Oh Well, Black Magic Woman en The Green Manalishi laten bovendien zien hoe snel hij zich ontwikkelde: van traditionele bluesgitarist tot een vernieuwende componist met een geheel eigen geluid.

De eerste Fleetwood Mac was dan ook geen vroege versie van de latere popgroep, maar een zelfstandige en invloedrijke band. Peter Green stond slechts drie jaar aan het roer, maar juist in die korte periode ontstond muziek die tot het beste van de Britse blues en rock wordt gerekend.