Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) voortgang en knelpunten
- Afbeeldingen ©: rawpixel.com
De zestien gemeenten in Zuid-Limburg, waaronder Stein, trekken steeds vaker samen op als het gaat om gezondheid en het voorkomen van problemen. Dat staat in de eerste regionale GALA-monitor van GGD Zuid-Limburg en in de brief die daarbij naar de gemeenteraden is gestuurd. Er is vooruitgang, maar het blijft onduidelijk hoeveel geld er beschikbaar komt en er zijn te weinig mensen om het werk te doen. Of inwoners door deze aanpak echt gezonder worden, is nog niet onderzocht.
Wat staat er in de monitor?
Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) moet zorgen voor gezondere inwoners en een sterker sociaal netwerk. In het rapport van 30 april 2026 staat hoe ver de gemeenten zijn met vijf onderwerpen:
• overgewicht bij volwassenen en kinderen
• mentale gezondheid
• een gezonde leefomgeving
• het voorkomen van alcohol-, tabak- en drugsgebruik
• eenzaamheid
Het rapport toont wat er wordt gedaan en hoe goed er wordt samengewerkt. De cijfers over gezondheid geven alleen extra achtergrond. Ze bewijzen niet dat de maatregelen werken.
Overgewicht: er zijn betere voorwaarden nodig
Volwassenen met overgewicht kunnen hulp krijgen via een leefstijlprogramma. Gemeenten lopen vooral tegen het probleem aan dat de financiering op de lange termijn niet genoeg of niet zeker is.
Bij kinderen werkt men met de aanpak Keigezond. Zorgverleners, scholen en welzijnsorganisaties werken daarin samen. In vier van de zestien gemeenten is hiermee een start gemaakt. Professionals noemen als voordelen dat de hulp beter bij het kind past en dat doorverwijzen sneller gaat. Uitbreiding wordt vertraagd door onduidelijke financiering, veel administratie en te weinig personeel.
Mentale gezondheid en middelengebruik
Voor jongeren en jongvolwassenen is een regionale aanpak voor mentale gezondheid gestart. Zo wordt het online platform In Je Bol meer bekend gemaakt. Volgens het rapport kunnen bestaande inloopplekken beter opgemerkt worden en langer open zijn.
Het blijft hard nodig. In de Gezondheidsmonitor "Jeugd van 2023" gaf 31 procent van de jongeren in Zuid-Limburg aan psychische klachten te hebben. In 2019 was dat 21 procent.
Ook alcohol, roken, vapen en drugs blijven een zorg. In 2019 vapete 3 procent van de jongeren elke week, in 2023 was dat 11 procent. De gemeenten werken samen aan voorlichting en aan toezicht en handhaving.
Gezonde omgeving en minder eenzaamheid
Ongeveer de helft van de gemeenten houdt bij ruimtelijke plannen structureel rekening met gezondheid. De GGD raadt aan dat afdelingen beter samenwerken, bijvoorbeeld die van openbare ruimte, welzijn en gezondheid.
Alle zestien gemeenten doen mee aan de regionale coalitie tegen eenzaamheid. Er worden bijeenkomsten gehouden en kennis wordt gedeeld om de lokale aanpak te helpen.
Hoe gaat het verder in 2027?
Voor de genoemde onderwerpen stopt de regionale financiering eind 2026. In het voorjaar van 2027 komt een volledig rapport. Daarin komen ook gezondheidsverschillen, Kansrijke Start, Welzijn op Recept en valpreventie aan bod. Ook dat rapport kijkt naar de uitvoering en niet naar het effect op de gezondheid.
Bronnen: GALA-monitor Zuid-Limburg en de begeleidende raadsbrief, lees hier ⇢
- Laatste update op .